Transport i montaż modułów zajmują na działce jeden lub dwa dni. Stąd pytanie, które pada przy wycenach: skoro budynek przyjeżdża prawie gotowy, to czy na działce w ogóle potrzebny jest kierownik budowy? Odpowiedź zależy od trybu, w jakim zgłaszasz dom, a nie od tego, ile pracy zostało do zrobienia na miejscu. Prawo budowlane nie zna osobnej kategorii dla budynków z hali.
Kiedy ustawa każe go ustanowić
Obowiązek ciąży na inwestorze, czyli na Tobie, i trzeba go spełnić przed rozpoczęciem robót (art. 42 ust. 1 pkt 2). Kierownika ustanawia się między innymi:
- przy robotach objętych decyzją o pozwoleniu na budowę (lit. a),
- przy zgłoszeniu budowy wolno stojącego domu jednorodzinnego, którego obszar oddziaływania mieści się na Twojej działce (lit. b, odesłanie do art. 29 ust. 1 pkt 1).
Ta druga sytuacja to najczęstsza droga dla domu modułowego. Litera b wylicza jednak punkty pojedynczo i pomija punkt 1a, czyli uproszczone zgłoszenie domu do 70 m² zabudowy, stawianego na własne potrzeby mieszkaniowe. W tym trybie kierownik nie jest obowiązkowy. Jak oba tryby różnią się poza tym, opisujemy w tekście pozwolenie na budowę czy zgłoszenie.
Jest też trzecia furtka, o której mało kto wie. Organ architektoniczno-budowlany może decyzją zwolnić z obowiązku ustanowienia kierownika, jeżeli uzasadnia to nieznaczny stopień skomplikowania robót albo inne ważne względy (art. 42 ust. 3). To uznanie urzędu, nie prawo inwestora. Fundament, przyłącza i podnoszenie modułów dźwigiem trudno przedstawić jako roboty o nieznacznym stopniu skomplikowania, więc nie planowalibyśmy harmonogramu w oparciu o taką decyzję.
Co kierownik robi przy domu z modułów
Lista podstawowych obowiązków stoi w art. 22. Przy technologii modułowej kilka z nich nabiera szczególnej wagi:
- przejmuje teren budowy protokołem od inwestora i go zabezpiecza, razem ze stałymi punktami osnowy geodezyjnej (pkt 1),
- prowadzi dokumentację budowy i zapewnia geodezyjne wytyczenie obiektu (pkt 2 i 3); o tym, ile razy geodeta musi pojawić się na działce, piszemy w tekście geodeta a dom modułowy,
- kieruje budową zgodnie z projektem, przepisami techniczno-budowlanymi i zasadami BHP (pkt 3), a przy stwierdzeniu możliwości zagrożenia wstrzymuje roboty i zawiadamia organ (pkt 4),
- pilnuje, żeby stosowano wyroby budowlane zgodnie z art. 10 ustawy (pkt 3e),
- zgłasza inwestorowi roboty zanikające i ulegające zakryciu, a przed zgłoszeniem budynku do odbioru zapewnia próby i sprawdzenia instalacji, urządzeń technicznych i przewodów kominowych (pkt 7),
- przygotowuje dokumentację powykonawczą i przekazuje Ci oświadczenie, bez którego nie złożysz zawiadomienia o zakończeniu budowy (pkt 8 i 9).
Punkt 7 jest w domu modułowym kluczowy. Przyłącza i instalacje w płycie fundamentowej znikają pod modułami w dniu montażu, a w budynku zbudowanym w fabryce część instalacji dociera na działkę już zamknięta w ścianach. Połączenia między modułami wykonuje się dopiero na miejscu i to one wymagają sprawdzenia przed odbiorem. Jak wygląda ostatni etap, czyli oświadczenie kierownika i czternaście dni czekania na nadzór, rozpisujemy w tekście o tym, kiedy można zamieszkać w domu modułowym.
Dźwig i plan bezpieczeństwa
Projektant sporządza informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (art. 20 ust. 1 pkt 1b). Na jej podstawie kierownik budowy przed rozpoczęciem budowy sporządza albo zleca plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, tak zwany plan BIOZ (art. 21a ust. 1). Plan jest wymagany, gdy na budowie wykonuje się choć jeden rodzaj robót z ustawowej listy (ust. 1a pkt 1).
Na tej liście znajdziesz między innymi roboty grożące upadkiem z wysokości oraz montaż i demontaż ciężkich elementów prefabrykowanych (ust. 2 pkt 1 i 10). Czy rozstawienie modułów na fundamencie pod nią podpada, ustawa wprost nie rozstrzyga i nie będziemy tego przesądzać za kierownika. Warto jednak zapytać o to na etapie projektu, bo od odpowiedzi zależy, czy plan musi być gotowy, zanim przyjedzie pierwszy transport.
Zanim ruszy budowa: zawiadomienie i tablica
O zamierzonym terminie rozpoczęcia robót inwestor zawiadamia nadzór budowlany oraz projektanta sprawującego nadzór nad zgodnością budowy z projektem (art. 41 ust. 4). Przepis obejmuje zgłoszenia z art. 29 ust. 1 w przedziale punktów od pierwszego do czwartego, a więc także uproszczony tryb do 70 m², bo punkt 1a leży w tym przedziale.
Do zawiadomienia dołączasz imię i nazwisko kierownika budowy, jeżeli jest wymagany, wraz z kopią zaświadczenia o przynależności do izby samorządu zawodowego i kopią decyzji o nadaniu uprawnień w odpowiedniej specjalności (ust. 4a pkt 1). Kopii nie trzeba, gdy kierownik i jego uprawnienia figurują w centralnym rejestrze osób z uprawnieniami budowlanymi (ust. 4aa). Drugi załącznik to oświadczenie projektanta i projektanta sprawdzającego o sporządzeniu projektu technicznego (ust. 4a pkt 2). Formę wybierasz sam: papierową albo dokument elektroniczny wysłany z portalu e-Budownictwo (ust. 4b).
Przed rozpoczęciem budowy kierownik zabezpiecza teren, potwierdza wpisem w dzienniku budowy, że otrzymał od Ciebie zatwierdzony projekt i projekt techniczny, oraz wywiesza tablicę informacyjną (art. 45a ust. 1). Tablica jest żółta, z czarnymi napisami, umieszczona tak, żeby była widoczna od strony drogi publicznej lub dojazdu do niej, i podaje między innymi imię, nazwisko i telefon kierownika budowy (art. 45b).
Co spada na Ciebie, gdy kierownika nie ma
W uproszczonym trybie do 70 m² część tych zadań nie znika, tylko zmienia adresata:
- zabezpieczenie terenu budowy należy do inwestora (art. 45a ust. 2),
- tablicę informacyjną przy tym trybie również umieszcza inwestor (ust. 3a pkt 1),
- dziennika budowy ustawa nie wymaga, bo każe go prowadzić tam, gdzie trzeba ustanowić kierownika (art. 45),
- wytyczenie i inwentaryzację geodezyjną zapewniasz sam, o czym piszemy przy tekście o geodecie.
Do tego dochodzi oświadczenie, które w tym trybie dołączasz do zgłoszenia: jeżeli nie ustanowisz kierownika budowy, odpowiedzialność za kierowanie budową bierzesz na siebie. Ustanowienie kierownika jest tu więc wyborem, a nie zakazem, i nic nie stoi na przeszkodzie, żeby zrobić to dobrowolnie.
Gdy kierownika zapewnia producent
Obowiązek ustanowienia kierownika ustawa nakłada na inwestora, a nie na wykonawcę. Jeżeli firma budująca dom proponuje „swojego” kierownika, zapisz w umowie jego imię i nazwisko, zakres obecności na budowie (szczególnie przy pracach zanikających i przy montażu) oraz to, kto przygotuje dokumentację powykonawczą. Gdy w trakcie budowy kierownik się zmienia, do dokumentacji budowy dołącza się oświadczenie nowej osoby o przejęciu obowiązków (art. 44).
Czego ten tekst nie zastępuje
Przepisy przytaczamy z tekstu jednolitego wskazanego w źródłach, w stanie sprawdzonym w dniu podanym powyżej. Nie omawiamy tu wymaganych specjalności uprawnień, zasad prowadzenia dziennika ani odpowiedzialności za naruszenia, bo każdą z tych spraw reguluje osobny zestaw przepisów. Kierownik z uprawnieniami najlepiej oceni, czego wymaga Twoja konkretna budowa.
Ustalmy to przed montażem
Napisz, w jakim trybie zgłaszasz dom i jaki metraż planujesz. Podpowiemy, kto i od którego dnia powinien pełnić funkcję kierownika budowy oraz co w związku z tym trzeba wpisać do harmonogramu. Napisz do nas.